«Сулайман-Тоо» улуттук тарыхый-археологиялык музей комплексине кош келиңиз

Сыйынуучу жайлар

Сыйынуучу жайлар

  1. Бел таш- келүүчүлөрдүн көңүлүн бурган ыйык жер. Адамдардын далылары менен сурулуп түшүүсүнөн жалтыраган таш, элдик ишеним боюнча бул таш бел оорудан айыктырат. Бел таш мурун курмандыкка чалуу ритуалы аткарылган аянтча болуп эсептелген. Анткени таштагы нук мал сойгондо канын агызууга ылайыкташтырылган. 5-7 жолу сыйгаланып түшсө, бөйрөк, бел ооруларынан айыгат дешкен.
  2. Чака тамар-Сулайман-Тоонун туштук тарабында жайгашкан, «Чака -тамар» же «Тамчы Тамар» деп аталат. Үңкүрдү эл арсында ыйык деп санап ичиндеги таштан араб арибинде жазылган китепти кармап сыйынышкан. Ичи тар болгондуктан, сойлоп гана жүрүүгө болот, Үңкүрдүн чыгышында өтө чоң эмес айбанча жайгашкан, айбанчаны кол менен сылоодон, төрөбөгөн аялдар дарыланышат деген түшүнүк бар.

3.      Бешик эне- анча чоң эмес үңкүр, чакатамардын жанында жайгашкан. Бала көрбөгөндөр жана баласы турбагандар бала тилеп сыйынышкан.

4.      Кол таш- Умай эненин колу деп да айтылат. Кол ооруларды айыктыруучу жана береке беруучу таш деген ишеним бар.

5.      Кылкөпүрө-күнөөсү жок адамдар гана өтө алуучу тоо бетиндеги жол. Анданөткөндөр күнөөдөн арылып бейишке чыгат деп түшүнүшкөн.

6.      Кайып мазар (көрүнбөгөн же жоголуп кетуучу мазар)-биринчи чокунун тундук тарабында жайгашкан.

7.      Жарыл-Таш-экинчи чокунун түштүк тарабында, мусулмандардын мүрзөсүнө жакын жайгашкан. Жарыл-Таш өгөй энеси капа кылган жаш баланы (башка вариантта кызды ) жутуп коюп, кайра кайтарып бергендиги тууралуу уламыштар бар. Бүгүнкү күндө ал жер куран окуучу жайга айланган.

8.      Жаннат-Арык (бейиштеги арык) түштүк чыгыш тараптан башталат. Ал арык элдердин түшүнүгү боюнча ыйык болуп эсептелет. Суунун тазалыгы жана айланасы жапжашыл кооз болуп тургандыктан бейиштин бир бурчуна окшотушат. Бул жөнүндө акын, саясий ишмер М.З.Бабур өзүнүн «Бабур наме» чыгармасында да жазып кеткен. Азыркы күндө анча мааниге ээ болбой келет, бирок жергиликтуу калк анын кайрадан жаңыланышынан үмүтүн үзбөй келет.

9.      Хур кыз -(ур кыз) үңкүрдүн таштуу боорлору саймалап койгондой кооздугу менен кызыктуу. Уламыш боюнча бул үңкүрдө ыйык перилер жашап, кээде адамдардын өтүнүчтөрүнө жооп берип, кээде өздөрү да көрүнүшөт- деп айтылган түшүнүктөр бар.

10. Чилтен кана же Кырк бир чилтен үңкүрү- тоонун экинчи бийиктигинде
жайгашкан. Бул үңкүрдү ыйык үңкүр деп айтышат. Үңкүрдүн уч эшиги: түндүктөн,батыштан жана түштүктөн кошулган жеринде кеңири төргө барып такалат да, төрдөн туюкка барып такалуучу төртүнчү үңкүргө кетуучу жол бар. Сулайман-Тоонун 3-бийиктигиндеги элге кеңири белгилүү болгон үңкүрдүн боорлорунда күндүн , жаныбарлардын сүрөттөрү тартылган.Байыркы элдердин ишенүүсүнө карганда ушул үңкүрдөн Меккеге карай кетүүчү жол бар. Анын ичи сыйынуучу
жайга айланган. Азыркы учурда кээ бир адамдар дареги дайынсыз жоголгон туугандарынын табылып калышын тилеп, сыйынып кетишет .

11.Эшен үңкүр - (Имам-үңкүр, Тешик -Таш, Ишен -үңкүр) үчүнчү чокунун чыгыш тарабында жайгашкан. Түштүк жана чыгыш тараптан чыгуучу жол бар. Бул мусулмандар ыйык туткан жай. Уламыш боюнча, бул үңкүрдө Кийик эшен того зыярат кылганда жашаган жер деп айтылат. Анын ылдый тарабына кара таштын алдына анын сөөгү коюлган.

12. Рушан үңкүрү - «Жарык үңкүр», үңкүрлөрдүн ичинен эң чоңу болуп эсептелет.
Тоонун 3-чокусунда жайгашкан. Кируу түштүк тарабында жайгашкан. Азыркы учурда бул жерде музей курулган жана ал үңкүрдүн табигый түзүлүшү бүзүлган эмес. Жогорку бөлүгү Кыдыр Алейки салам деп айтылат.